Իրադարձություններ
Տեղի ունեցավ «Կոնֆլիկտ, տարածք և անդրազգայնություն․ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ազգագրություն» գրքի շնորհադեսը
2026թ․ փետրվարի 25-ին ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա-ի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցավ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Արսեն Հակոբյանի և Մարչելլո Մոլլիկաի (Մեսսինայի համալսարան, Իտալիա) համահեղինակած՝ Palgrave Macmillan հեղինակավոր գիտական հրատարակչությունում վերջերս լույս տեսած «Կոնֆլիկտ, տարածք և անդրազգայնություն․ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ազգագրություն» [Conflict, Space and Transnationalism: An Ethnography of the Second Nagorno-Karabakh War. Palgrave Studies in Urban Anthropology, 2025] գրքի շնորհանդեսը։ Աշխատությունը ղարաբաղյան հակամարտության և 44-օրյա պատերազմի վերաբերյալ համապարփակ ուսումնասիրություն է, որտեղ պատմական լայն համատեքստի և հակամարտության խորքային զարգացումների լույսի ներքո քննվում է արցախահայերի 2020 թ․ պատերազմական փորձառությունը։ Գիրքը վերլուծում է պատերազմի անդրազգային չափումները՝ արտաքին դերակատարների ու գործոնների ներգրավմամբ, անդրադառնում է մայրաքաղաք Ստեփանակերտի և պատմական կենտրոն Շուշիի պատերազմական ու հետպատերազմական կենսագրություններին, դրանց առնչությանը ինքնության և պատկանելության խնդիրներին։ Քննարկվում են նաև հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման և բռնայուրացման գործնական, քաղաքական ու գաղափարական պրակտիկաները։ Ներկա էին հեղինակները, ԳԱԱ տարբեր կառույցների, այդ թվում՝ ՀԱԻ աշխատակիցներ, ինչպես նաև բազմաթիվ հյուրեր։ Շնորհանդեսը բացեց պ․ գ․ դ․, ՀԱԻ Մշակութային մարդաբանության բաժնի գլխավոր գիտաշխատող Հարություն Մարության-ը՝ կարևորելով նոր լույս տեսած աշխատության գիտական արժեքն ու արդիականությունը։ Գրքի կարևորության և թեմայի հրատապության մասին խոսեցին տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս-թղթակից անդամ Յուրի Սուվարյանը, պ․ գ․ դ․, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, ՀԱԻ գիտական ղեկավար Պավել Ավետիսյան-ը, ՀԱԻ գիտաշխատող, պ․ գ․ թ․ Հրանուշ Խառատյան-ը և այլք։ Գրքի ստեղծման ու կայացման ընթացքի, հետազոտական մեթոդաբանության և դաշտային աշխատանքի առանձնահատկությունների մասին մանրամասներ ներկայացրեցին հեղինակները՝ պատասխանելով նաև ներկաների հարցերին։
2026-02-25
ՀՀ ԳԱԱ ՀԱԻ ավագ գիտաշխատող Վիկտորյա Վասիլյանը՝ «Հորիզոն-Եվրոպա» ծրագրերի նախապատրաստման եվրոպական համաժողովում
ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, պ.գ.թ. Վիկտորյա Վասիլյանը սույն թվականի փետրվարի 19-20-ը հրավիրված էր Գերմանիայի Դյուսսելդորֆ քաղաքում կայանալիք «Հորիզոն-Եվրոպայի» ծրագրերի նախապատրաստման «Հաջողակ գիտահետազոտական աշխատանք Եվրոպայում 2026-13-րդ եվրոպական միջգիտակարգային» համաժողովին։ Խոսնակը ներկայացրեց ժուրիի կողմից ընտրված «Վիրտուալ հնագիտություն․ Հայաստանը քաղաքակրթությունների և մշակույթների խաչմերուկում» ծրագիրը։
2026-02-23
ՀԱԻ-ում տեղի ունեցավ «Ասլանի վիպերգի բանագիտական քննություն․ սյուժե, մոտիվներ, տարբերակներ և բնագրեր» դասախոսությունը
2026թ․ փետրվարի 19-ին Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ (ՀԱԻ) ընթերցասրահում, «Բանագիտական քննարկումներ» շարքի շրջանակում, տեղի ունեցավ «Ասլանի վիպերգի բանագիտական քննություն․ սյուժե, մոտիվներ, տարբերակներ և բնագրեր» դասախոսությունը։ Բանախոսությամբ հանդես եկավ բ․գ․թ․, դոցենտ Սամվել Ռամազյանը։ Ներկաներին ողջունեց ՀԱԻ փոխտնօրեն Տորք Դալալյանը՝ կարևորելով թեմայի արդիականությունն ու գիտական արժեքը։ Դասախոսությանը մասնակցում էին ինստիտուտի տարբեր բաժինների աշխատակիցներ, ուսանողներ և թեմայով հետաքրքրվողներ։ Բանախոսը ներկայացրեց «Ասլան աղա» հայ ժողովրդական վիպերգի սյուժեն, մոտիվներն ու տարբերակները՝ անդրադառնալով հերոսի կերպարին՝ որպես ժողովրդի երազած արդար տիրակալի։ Անդրադառնալով վիպերգի գրառման պատմությանը՝ նշվեց, որ այն գրի են առել տարբեր բանահավաքներ՝ Յ․ Շահպազյանը, Գ․ Թարվերդյանը, Կարապետ Մելիք-Օհանջանյանը, Մ․ Աբեղյանը և այլք՝ հիմնականում Մոկաց աշխարհի 75-ամյա Մանուկ Բիձա Հարությունյանի պատմածով։ Երգվող տարբերակը 1920 թ․ գրի է առել Սպիրիդոն Մելիքյանը։ 1937 թ․ «Ասլան Կակլան» վերնագրով պատումը գրի է առել Գ․ Թարվերդյանը՝ Շատախի Ջնուկ գյուղի 68-ամյա հողագործ Ջենդո Ջիբրաելյանի պատմածով։ Թեմայի հետ առնչվում է նաև «Հավատարիմ կնկա հեքիաթը» ժողովրդական ստեղծագործությունը։ Դասախոսության ավարտին տեղի ունեցավ հարցուպատասխան և քննարկում։
2026-02-19
ՀԱԻ-ում տեղի ունեցավ Տիգրան Ալեքսանյանի ատենախոսության պաշտպանությունը
Փետրվարի 12-ին ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի (ՀԱԻ) ընթերցասրահում տեղի ունեցավ 2026 թվականի առաջին թեկնածուական ատենախոսության պաշտպանությունը։ ՀԱԻ-ին կից գործող ԲԿԳԿ 007 «Հնագիտություն և ազգագրություն» մասնագիտական խորհրդի նիստում «Բերդի տարածաշրջանի միջնադարյան ամրաշինական համակարգը» խորագրով ատենախոսությունը ներկայացրեց Տիգրան Ալեքսանի Ալեքսանյանը։ Նիստին ներկա էին ՀԱԻ տնօրեն, պ.գ.դ. Արսեն Բոբոխյանը, ինստիտուտի տարբեր բաժինների աշխատակիցներ, հնագետներ, պատմաբաններ, ուսանողներ և այլ հյուրեր։ Նիստը նախագահում էր Մասնագիտական խորհրդի նախագահ, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, պ.գ.դ. Պավել Ավետիսյանը։ Մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղարն էր պ.գ.դ. Արսեն Հարությունյանը։ Ատենախոսության գիտական ղեկավարն էր պ.գ.թ. Դիաննա Միրիջանյանը։ Պաշտոնական ընդդիմախոսներն էին պ.գ.դ., պրոֆեսոր Համլետ Պետրոսյանը և պ.գ.թ. Արմինե Զոհրաբյանը։ Առաջատար կազմակերպությունն էր Երևանի պետական համալսարանը։ Ատենախոսությունը նվիրված էր Բերդի (նախկին Շամշադինի, ապա՝ Տավուշի շրջան, ներկայում՝ Բերդ խոշորացված համայնք) միջնադարյան ամրաշինական կառույցների և պաշտպանական համակարգերի ուսումնասիրությանը։ Տարածաշրջանը գտնվում է ՀՀ հյուսիսարևելյան հատվածում։ Նիստի ընթացքում Տիգրան Ալեքսանյանը ներկայացրեց աշխատանքի ընդհանուր բովանդակությունը, նպատակն ու խնդիրները՝ նշելով, որ առաջին անգամ փորձ է արվել համակարգված կերպով ուսումնասիրել և ներկայացնել տարածաշրջանի միջնադարյան ամրաշինական կառույցները, դրանց վերաբերյալ առկա տվյալները և հետազոտողների տեսակետները։ Միաժամանակ խնդիր է դրվել ուսումնասիրել խնդրո առարկա հուշարձանների կառուցման սկզբունքները, շինարարական փուլերը, ժամանակագրությունը և պատմական զարգացումը։ Ատենախոսության շրջանակում առաջին անգամ գիտական շրջանառության մեջ են դրվել քննարկվող հուշարձանների լուսանկարներ, գրչանկարներ, չափագրություններ, ինչպես նաև պեղումների ընթացքում հայտնաբերված մեծաքանակ հնագիտական նյութեր։ Ելույթ ունեցան Պավել Ավետիսյանը, Արսեն Հարությունյանը, Դիաննա Միրիջանյանը, պաշտոնական ընդդիմախոսները և ներկա գիտնականները։ Գաղտնի քվեարկության արդյունքում գիտխորհրդի հանձնախմբի 9 անդամները միաձայն կողմ քվեարկեցին ատենախոսությանը, և Տիգրան Ալեքսանյանին շնորհվեց պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան:
2026-02-12
Սփյուռքի ուսումնասիրության բաժնի գիտաշխատողները ուսումնասիրություններ իրականացնելու նպատակով այցելել են Ստամբուլ
Սույն թվականի հունվարի 21–24-ը ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Սփյուռքի ուսումնասիրության բաժնի գիտաշխատողներ՝ ասպիրանտներ Սալվինե Մարկոսյանը, Մարիամ Հարությունյանը և պ.գ.թ. Նելլի Խաչատուրյանը, ուսումնասիրություններ իրականացնելու նպատակով այցելել են Ստամբուլ։ Այցի շրջանակում տեղի են ունեցել հանդիպումներ «Ակօս» թերթի խմբագրատանը, «Արաս» հրատարակչությունում և «Եսայան» միությունում, իրականացվել է տվյալների նախնական հավաքագրում: Այցելությունը հիմք է հանդիսանալու Սալվինե Մարկոսյանի՝ «Ստամբուլահայերի համայնքային կյանքը` ըստ «Ակօս», «Ժամանակ» և «Նոր Մարմարա» թերթերի» թեմայով ատենախոսական թեզի շրջանակում հետագա ուսումնասիրություններ իրականացնելու համար։ Այցն իրականացվել է Գյուլբենկյան հիմնադրամի աջակցությամբ։
2026-01-30
ՀԱԻ-ում տեղի ունեցավ 2025 թ. տարեկան հաշվետու ժողովը
Դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի (ՀԱԻ) գրադարանում տեղի ունեցավ ինստիտուտի 2025 թ. տարեկան ժողովը, որի ընթացքում ամփոփվեցին մեկ տարվա գործունեության հիմնական արդյունքներն ու ձեռքբերումները։ Ինստիտուտի 2025 թ. ընթացքում իրականացված գիտական, կրթական և կազմակերպչական աշխատանքների հաշվետվությամբ հանդես եկավ ՀԱԻ տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Արսեն Բոբոխյանը։ Ժողովին ավարտին ելույթով հանդես եկան տնտեսագիտության դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս-թղթակից անդամ Յուրի Սուվարյանը և պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, ՀԱԻ գիտական ղեկավար Պավել Ավետիսյանը՝ բարձր գնահատելով Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի գործունեությունը, արձանագրած արդյունքներն ու զարգացման միտումները։ Ներկաները նաև հարցեր ուղղեցին Ա. Բոբոխյանին՝ անդրադառնալով իրականացված ծրագրերին, առկա խնդիրներին և առաջիկա ռազմավարական առաջնահերթություններին։
2025-12-12
